คำถามที่ผมโดนถามบ่อยที่สุดเวลามีคนสนใจอยากปลูกอโวคาโดคือ "ปลูกกี่ปีถึงได้กินครับ" ครับ คำตอบขึ้นอยู่กับว่าคุณเริ่มจากต้นแบบไหน เพราะต้นเสียบยอดกับต้นเพาะเมล็ดให้ผลไม่เท่ากันเลย บทความนี้ผมสรุปตัวเลขจากหน่วยงานที่ทำงานกับอโวคาโดบนพื้นที่สูงจริง ๆ มาให้ครับ
ปลูกอโวคาโดกี่ปีถึงให้ผล
ต้นอโวคาโดที่ปลูกจากต้นพันธุ์เสียบยอด จะเริ่มให้ผลผลิตเมื่ออายุราว 3 ปี ตามข้อมูลของสถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (สวพส.) และในช่วง 3–4 ปีแรกที่รออโวคาโดออกผล สวพส. แนะนำให้ปลูกแบบผสมผสาน มีรายได้จากพืชอื่นควบคู่ไปด้วย ส่วนต้นที่เพาะจากเมล็ดจะให้ผลช้ากว่าและอาจกลายพันธุ์
สรุปสั้น
- ต้นเสียบยอด เริ่มให้ผลราวปีที่ 3 และได้พันธุ์ตรงกับต้นแม่
- ต้นเพาะเมล็ด ให้ผลช้ากว่า เสี่ยงกลายพันธุ์ ต้นสูง เก็บผลยาก
- 3–4 ปีแรก ควรมีรายได้จากพืชอื่นรองรับ อย่าหวังอโวคาโดอย่างเดียว
- ต้นพันธุ์ที่ควรซื้อ คือต้นเสียบยอดอายุ 1–2 ปี จากแหล่งที่เชื่อถือได้
ทำไมต้นเสียบยอดถึงให้ผลเร็วกว่า
เวลาเราเสียบยอด เรากำลังเอากิ่งพันธุ์ดีจากต้นแม่ที่ให้ผลแล้ว มาต่อกับต้นตอ กิ่งนั้นจึงข้ามช่วงวัยเด็กของต้นไม้ไปแล้วครับ พอฟื้นตัวและตั้งทรงได้ ก็พร้อมออกดอกติดผลเร็วกว่าต้นที่เริ่มนับหนึ่งจากเมล็ด
กรมส่งเสริมการเกษตรสรุปข้อดีของการขยายพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศ (ตอนกิ่ง ทาบกิ่ง ติดตา เสียบยอด) ไว้ว่า ได้ต้นที่ตรงตามพันธุ์ ออกผลเร็วกว่าต้นเพาะเมล็ด ได้ต้นที่ไม่สูงเกินไปจึงเก็บเกี่ยวและดูแลง่าย และได้ต้นขนาดสม่ำเสมอทั้งแปลง ส่วนข้อเสียคือทำยากกว่า ต้องอาศัยความชำนาญ ไม่มีรากแก้วแบบต้นเพาะเมล็ด และถ้าต้นแม่เป็นโรค ต้นใหม่ก็มีโอกาสติดโรคมาด้วย ตรงนี้แหละครับที่ทำให้ "ซื้อจากใคร" สำคัญพอ ๆ กับ "ซื้อพันธุ์อะไร"
แล้วเพาะเมล็ดไม่ดีตรงไหน
เพาะเมล็ดไม่ใช่เรื่องผิดครับ ข้อดีคือทำง่าย ประหยัด ได้รากแก้วที่หยั่งลึกหาน้ำเก่ง กรมส่งเสริมการเกษตรเองก็ระบุข้อดีข้อนี้ไว้ แต่ข้อเสียที่ต้องรับให้ได้คือ ต้นที่ได้ไม่แน่นอนว่าจะเหมือนแม่ อโวคาโดผสมข้ามต้นกันได้ง่าย ลูกที่งอกออกมาจึงอาจให้ผลเล็ก เนื้อน้อย หรือรสไม่ถูกปาก แถมยังให้ผลช้ากว่าและต้นสูงจนเก็บผลลำบาก
ในสวนเราที่แม่ใจ พะเยา เมล็ดจึงถูกใช้ในบทบาท ต้นตอ มากกว่าจะปล่อยให้โตเป็นต้นให้ผลเอง แล้วค่อยเสียบยอดพันธุ์ที่เราต้องการทับลงไป ได้ทั้งรากที่แข็งแรงและพันธุ์ที่แน่นอนครับ
ปีที่ 1–3 ต้องทำอะไรบ้าง
- ปีที่ 1 เอาต้นให้รอดก่อน สวพส. แนะนำให้ปลูกช่วงต้นฝนหรือปลายฝน–ต้นหนาวที่ดินยังมีความชื้น พรางแสงให้ต้นประมาณ 1 เดือนหลังปลูก ให้น้ำสม่ำเสมอแต่อย่าให้แฉะ และกำจัดวัชพืชด้วยมือ ไม่ใช้เครื่องพรวนเพราะจะตัดรากและเปิดแผลให้เชื้อเข้า
- ปีที่ 2 สร้างทรงพุ่มและระบบราก ระวังน้ำขังเป็นอันดับหนึ่ง โรครากเน่าจากเชื้อไฟทอปธอรา (Phytophthora) คือสาเหตุที่ทำให้สวนอโวคาโดล้มมากที่สุด
- ปีที่ 3 เริ่มเห็นดอกและผลชุดแรก ผลผลิตยังไม่เยอะ ถือเป็นการซ้อมมือดูแลผลมากกว่า
รายละเอียดการเตรียมหลุมและการดูแลปีแรกแบบทีละขั้น ผมเขียนแยกไว้ที่ ปลูกต้นพันธุ์อโวคาโดยังไงให้รอดปีแรก (เร็ว ๆ นี้) ครับ
เลือกพันธุ์ก่อน แล้วค่อยเลือกต้น
อีกเรื่องที่ทำให้หลายคน "รอฟรี" คือปลูกพันธุ์ที่ไม่เข้ากับพื้นที่ตัวเอง กรมส่งเสริมการเกษตรจัดกลุ่มพันธุ์อะโวคาโดตามระดับความสูงไว้ชัดเจน เช่น ปีเตอร์สันเหมาะกับพื้นที่ต่ำกว่า 250 เมตร ขณะที่แฮสและพิงค์เคอตันแนะนำที่สูงกว่า 500 เมตร ถ้าเอาพันธุ์ที่ต้องการอากาศเย็นไปลงที่ราบร้อน ต่อให้เป็นต้นเสียบยอดก็ให้ผลไม่ดีครับ อ่านเทียบพันธุ์กับพื้นที่ได้ที่ อโวคาโดพันธุ์ไหนเหมาะกับพื้นที่ไหน
สวนรุ่งตะวันปลูกอโวคาโดหลายพันธุ์ที่แม่ใจ พะเยา และทำต้นพันธุ์เสียบยอดจากต้นแม่ที่ให้ผลจริงในสวนของเราเอง ดูพันธุ์ที่มีและวิธีจองได้ที่หน้า ต้นพันธุ์สวนรุ่งตะวัน ครับ ส่วนใครอยากชิมผลก่อนตัดสินใจปลูก ดูผลสดได้ที่ อโวคาโดแฮส และ อโวคาโดบัคคาเนีย
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ปลูกอโวคาโดกี่ปีถึงให้ผล?
ต้นพันธุ์เสียบยอดเริ่มให้ผลผลิตเมื่ออายุราว 3 ปี ตามข้อมูลสถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (สวพส.) และควรวางแผนมีรายได้จากพืชอื่นในช่วง 3–4 ปีแรกที่รออโวคาโดออกผล
ปลูกอโวคาโดจากเมล็ดกินได้ไหม?
ได้ แต่ให้ผลช้ากว่าต้นเสียบยอด และมีโอกาสกลายพันธุ์ ผลที่ได้อาจไม่เหมือนต้นแม่ ทั้งขนาด เนื้อ และรสชาติ อีกทั้งต้นสูงทำให้เก็บผลลำบาก
ต้นเสียบยอดกับต้นทาบกิ่ง ต่างกันไหม?
ทั้งคู่เป็นการขยายพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศ ได้ต้นตรงตามพันธุ์และให้ผลเร็วกว่าเพาะเมล็ดเหมือนกัน ต่างกันที่วิธีทำ เสียบยอดคือนำยอดพันธุ์ดีต่อบนต้นตอ ส่วนทาบกิ่งคือนำกิ่งที่ยังติดต้นแม่มาทาบกับต้นตอจนเชื่อมกันแล้วจึงตัดออก
ควรซื้อต้นพันธุ์อโวคาโดอายุเท่าไหร่?
สวพส. แนะนำให้ใช้ต้นพันธุ์เสียบยอดอายุ 1–2 ปี จากแหล่งที่เชื่อถือได้ และควรเป็นต้นตอที่ทนทานต่อโรครากเน่า
